BiH kasni u svemu, tako i u provođenju Popisa stanovništva. Inicijative za to dolaze s različitih strana i institucija, no iz Agencije za statistiku BiH za N1 pojašnjavaju da oni ne odlučuju niti o tajmingu, niti o razlozima za nerealizaciju popisa.
“U skladu sa zaključkom Savjeta ministara BiH preduzeli smo tehničke korake i formirali Radnu grupu, pripremili Nacrt zakona, ali ključni elementi, poput budžeta, datuma početka, kao i metodološki i organizacijski okviri, još nisu definisani, zbog čega proces nije finalizovan”, navode iz Agencije. Ipak, dodaju da redovno izrađuju godišnje procjene broja stanovnika, koristeći podatke o rođenima, umrlima, migracijama i druge administrativne izvore.
Tako se može vidjeti da je u Bosni i Hercegovini tokom 2024. godine registrovano 24 598 živorođene djece što u odnosu na 2023. Godinu, štopokazuje pad broja živorođenih za 1,36%, a umrlo je 35 595 lica, što u odnosu na 2023. godine pokazuje rast broja umrlih za 3,37%. Tokom prošle godine u Bosni i Hercegovini su sklopljena 15 804 braka, što u odnosu na 2023. godinu pokazuje smanjenje za 3,93%. U istom periodu razvedeno je 2.238 brakova, što predstavlja smanjenje od 0,93% u odnosu na 2023. godinu.
Mnogo više starih u odnosu na mlade
Da BiH karakteriše loša populaciona dinamika, za N1 kaže i Draško Marinković, profesor na Univerzitetu u Banja Luci.
“Svi smo svjedoci da imamo nedovoljno prirodnog obnavljanja stanovništva, da se intenzivira starenje i da imamo veliku emigraciju, posebno mladog, radno sposobnog i fertilnog stanovništva. Ono što svakako možemo reći je da se BiH u svom demografskom razvoju vratila na 60-te godine prošlog vijeka. Tada smo imali veoma mlado stanovništvo, a danas, nažalost, imamo dosta više starih u odnosu na taj period. Sve se to temelji na problemima koji se vežu za ono što se desilo u prošlosti, a to je pustošenje sela, emigracija stanovništva iz ruralnih sredina u pravcu gradova, a onda kasnije, iz gradova, usljed ekonomsko-socijalnih teških prilika i posljedica rata u inostranstvo”, kaže Marinković, dodajući da to sve dovodi do demografskog pada koji je sve intenzivniji, te da će svaki naredni popis stanovništva sigurno pokazati da nemamo taj broj ljudi koje smo imali u prethodnom popisu.
Do 2050. samo dva i po miliona stanovnika
O tome govore i projekcije različitih institucija, prije svega, populacionih fondova UN. Do 2050. godine bi mogli da dođemo čak na broj od dva i po miliona stanovnika.
“Naravno, sve će to pratiti problem ukupne održivosti sistema, jer dugoročna održivost sistema vezana je za demografiju. Bez demografskog oporavka ugrožen je i penzioni sistem, znamo već i da je zdravstveni sistem pred reformom, da je nepovoljan demografski razvoj jedan od najvećih rizika i za fiskalni sistem. Moraćemo da uradimo nekoliko stvari, a po meni je ključno da se počne njegovati ljudski kapital, znanje, talenat, vještine, sposobnosti, zdravlje, odnosno, da se mora promijeniti svijest društva, odnosno, donosioca odluka, da je imati stanovništvo jedan od najbitnijih faktora na našem prostoru. Kako će to naše stanovništvo biti – da li će biti starije ili mlađe, to zavisi od obnavljanja stanovništva. Ono što će svakako biti potrebno je da se uradi je preraspodjela nacionalnog dohodka u korist podsticanja rađanja, i da svi razmišljamo o tome da su djeca pravo bogatstvo u društvu”, zaključuje Marinković.
