U Bosni i Hercegovini tokom prva tri mjeseca ove godine u prosjeku je svakog dana rođeno 62 djece, dok je istovremeno umiralo 100 osoba, pokazuju zvanični podac.
Šta pokazuju novi podaci Agencije za statistiku BiH?
“U Bosni i Hercegovini tokom prva tri mjeseca 2026. godine registrovano je 5.551 živorođeno dijete što u odnosu na isti period 2025. godine pokazuje rast broja živorođenih za 6,24 odsto, a umrlo je 9.000 osoba, što u odnosu na isti period 2025. godine pokazuje pad broja umrlih za 4,59 odsto”, navode oni.
Zašto je iseljavanje ključni uzrok negativnih demografskih trendova?
Adnan Fehratbegović, demografski analitičar, u razgovoru za “Nezavisne novine” ističe da je riječ o trendovima na koje je upozoravao zadnjih deset godina.
On ističe da je sa ovakvom situacijom direktno povezano ogromno iseljavanje stanovništva koje je otpočelo prije deceniju i ono još traje.
“Od 2015. godine pa nadalje dogodio se rast intenziteta iseljavanja. Dakle, govorimo o brojevima od nekih, recimo, 40.000 ljudi godišnje koji su se iseljavali iz zemlje i to su zvanični podaci Eurostata, dakle, podaci o izdatim boravišnim dozvolama za stanovnike BiH koji su izdati prvi put”, kaže on.
Kako dodaje, upravo je trend iseljavanja povukao sa sobom, kao posljedicu, i konstantan pad broja novorođenih.
“To se, sa druge strane, odražava na tu negativnu demografsku sliku u smislu razlike između broja umrlih i broja novorođenih. Riječ je o izuzetno kompleksnom problemu”, kaže on u razgovoru za “Nezavisne novine” i dodaje:
“Nije više toliko ni važno da li će se zaustaviti pad broja novorođenih. Mi svake godine rušimo negativne rekorde. Pitanje je u stvari da li će se zaustaviti proces iseljavanja stanovništva, jer on dominantno utiče na ove probleme.”
Za njega je iseljavanje ljudi problem broj jedan koji treba rješavati.
“Nažalost, ne vidi se da političke strukture prave značajnije korake ka rješavanju tih ključnih problema koji more mlade ljude. Dakle, nemamo izgradnju infrastrukture, nemamo novih radnih mjesta, novih investicija, nemamo reformi ni zdravstva, ni obrazovanja. Sve su to faktori koji utiču na kvalitet života i odluku da li neko vidi svoj život ovdje ili ipak ne”, zaključuje Fehratbegović za “Nezavisne novine”.
Šta pokazuju podaci o brakovima i razvodima?
Takođe, iz Agencije su objavili i podatke da je od januara do marta u Bosni i Hercegovini sklopljeno 1.879 brakova, što je u odnosu na isti period lani manje za 9,53 odsto.
“Tokom prva tri mjeseca 2026. godine razvedeno je 410 brakova, što predstavlja smanjenje od 21,61 odsto u odnosu na isti period 2025. godine”, dodaju oni.
Zašto mladi sve kasnije ulaze u brak?
Kada je riječ o sklapanju brakova, prema mišljenju Vladimira Vasića, sociologa, svjedočimo fenomenu promjene vrijednosno interesne sfere u društvu i kod pojedinca, a koji se odnosi na promjene stavova mladih ljudi ka porodici, braku, djeci, potomstvu.
“Mladi sve češće odgađaju ulazak u brak zbog obrazovanja, karijere, ličnih interesovanja, ali i pod pritiskom savremene egoistične kulture življenja koja se iz dana u dan nameće kao koncept života”, rekao je Vasić ranije za “Nezavisne novine”.
Prema njegovim riječima, društvene norme se i te kako mijenjaju.
“U prvi plan se stavlja lična i profesionalna emancipacija, posebno žene, a tek na drugom mjestu je rađanje djece i porodica. Cijepaju se dosadašnji koncepti tradicionalnih modela porodice temeljeni na krutim moralnim normama”, objašnjava Vasić.
