Među 1,7 miliona tajnih američkih depeša iz sedamdesetih godina prošlog vijeka, odnosno oko 10.000 dokumenata Ambasade SAD u Beogradu, posljednjih u nizu koje je objavio Wikileaks, je i ona koja govori o bojazni Vlade Jugoslavije da bi predsjednik Josip Broz Tito mogao biti ubijen u Alžiru.
“U pozivu upućenom direktoru za istočnoevropska pitanja Bejkeru, 21. avgusta 1973, Štrbac, zamjenik jugoslovenskog šefa misije, izrazio je zabrinutost Vlade da bi određeni emigranti, ekstremistički orijentisani, mogli otputovati u Alžir, za vrijeme Samita nesvrstanih, gdje bi mogli izvesti određene aktivnosti protiv Tita, tokom njegovog boravka u toj zemlji”, navedeno je u depeši, prenose Nezavisne novine.
Štrbac je američkoj vladi prenio zahtjev u kojem se traži da SAD informišu tamošnju jugoslovensku ambasadu u slučaju da određeni srpski, hrvatski ili makedonski emigranti, koji imaju prijavljeno boravište u SAD, a čija se imena nalaze na listi koju je proslijedio Bejkeru, otputuju u inostranstvo, neposredno pred samit u Alžiru.
“U razgovoru, Štrbac je naveo da je Vlada Jugoslavije sličan zahtjev uputila i Kanadi, Francuskoj i drugim zemljama”, stoji u dokumentu.
Naime, on je izjavio da je jugoslovenska ambasada došla do zaključka da ekstremističke organizacije u SAD, a koje potiču iz Jugoslavije, nisu odustale od svoje antijugoslovenske borbe. Naglasio je da su neki od primjera emigrantskog djelovanja doveli do zaključka Ambasade da pripremaju nešto u “narednim danima”.
Naime, u izdanju hrvatskog lista “Danica”, koji datira od 15. avgusta 1973. godine, objavljenog u Čikagu, nalazi se članak koji poziva Hrvate da pošalju novac u špansku Valensiju, kako bi bila omogućena finansijska podrška emigrantima koji se pripremaju za “Dan X”, što Štrbac interpretira kao dan eventualne Titove smrti. Štrbac navodi i četiri sastanka emigrantskih organizacija koji će biti održani u bliskoj budućnosti, a riječ je o Sjevernoameričkom savjetu za hrvatsku državu (NACCS), Ujedinjenim američkim Hrvatima (UAC), Srpskoj narodnoj odbrani (SND) te Makedonskoj patriotskoj organizaciji (MPO). On smatra da je vrlo moguće da će neki od američkih kongresmena ili američkhi političkih figura prisustvovati ovim sastancima, nakon čega je zamolio američku vladu da ne daje zvanično priznanje ovim organizacijama koje prijete integritetu Jugoslavije.
“Ciljevi NACCS i UAC je uništenje Jugoslavije i stvaranje separatističke, nezavisne hrvatske države, SND se zalaže za raspad Jugoslavije i stvaranje velike Srbije, dok se MPO zalaže da odvajanje Makedonije od Jugoslavije i pripajanje velikoj Bugarskoj”, navedeno je u depeši.
Bejker je na sve ovo odgovorio da ne može narediti zvaničnicima da li da posjete neki od ovih sastanaka ili ne, ali je naglasio da politika SAD prema Jugoslaviji i dalje ostaje onakva kakvu je izložio predsjednik Nikson, a to je da SAD podržavaju jedinstvo i teritorijalni integritet Jugoslavije.
FBI nadgledao
Depeša sadrži i podatak da je lista imena koju je Štrbac dao Bejkeru proslijeđena Federalnom birou za istrage (FBI).
“FBI će izvjestiti ukoliko neka lica sa liste u danima pred samit u Alžiru budu putovala u inostranstvo”, navedeno je u dokumentu.
(VisokoIN)
