Ekonomski fakultet u Sarajevu oglasio se povodom usvojenih izmjena Zakona o pripadnosti javnih prihoda na jučerašnjoj sjednici Predstavničkog doma Parlamenta Federacije BiH.
U saopćenju ističu da je jedan od ključnih problema vezanih za postupak pripreme i usvajanja izmjena Zakona o pripadnosti javnih prihoda je odsustvo volje za bilo kakvom stručnom raspravom na ovu temu.
“Javnost treba da zna da su zastupnici oba doma Parlamenta još prije nekoliko mjeseci upozoreni na brojne slabosti postojećeg modela identificirane kroz analize domaćih i međunarodnih institucija.
Također, javnost treba da zna da su zastupnicima prezentirane postavke novog modela raspodjele na koji nisu imali niti jedan prigovor. U pitanju je model koji kroz dva stuba kombinira ekonomske i socijalne kriterije, model koji principe socijalne pravde i solidarnosti dopunjava principima transparentnosti i odgovornosti”, naglašavaju sa Ekonomskog fakulteta u Sarajevu.
Dodaju da je reakcija jednog broja zastupnika bila da je sve to „lijepo, fino“, ali da je „na dugu štapu“, da se sa izmjenama i dopunama ne može čekati, odnosno da se iste čim prije imaju usvojiti.
Imajući to u vidu, Ekonomski institut Sarajevo i Ekonomski fakultet Univerziteta u Sarajevu su, na osnovu pozitivne međunarodne prakse i uvažavajući specifičnosti fiskalnog federalizma u FBiH, koristeći podatke Poreske uprave FBiH pripremili prijedlog potpuno novog modela, zajedno sa simulacijama šta bi to značilo za prihode svakog od kantona.
Na javnu prezentaciju koja je održana 21.01.2022. u prostorijama Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu pozvani su zastupnici iz oba doma Parlamenta FBiH, ali i predstavnici javnih ekonomskih fakulteta u FBiH.
“Iz nekog razloga, niko od pozvanih zastupnika ili stručnjaka koji se bave ovom temom nije se odazvao navedenom pozivu. Onda dolazimo u situaciju da se u javnom prostoru, na jednu izuzetno sofisticiranu ekonomsku temu, kao relevatno pušta mišljenje profesora matematike”, istaknuto je u saopćenju.
Javnost ima pravo znati da prezentirani novi model osigurava značajne iznose dodatnih sredstava (više od 200 miliona KM) svim drugim kantonima u odnosu na postojeća rješenja (u slučaju Tuzlanskog kantona više od 40 miliona KM), bez da se ozbiljno ugrozi funkcionisanje budžeta Kantona Sarajevo.
Međutim, problem je što se po novom modelu jasno vidi iz kog kantona se prelijevaju sredstva, odnosno koji kantoni su primaoci sredstava i u kom iznosu. Drugi problem je taj što novi model predviđa odgovornost kantona kojima se prelijevaju sredstva u smislu revizije učinaka utroška koja bi se vršila periodično, asimetrično prema izbornim ciklusima
Posmatrano kroz političku prizmu, vjerovatno najveći problem predloženog novog rješenja je taj što pokušava da otkloni anomalije postojećeg sistema vezane za manipuliranje procjenama broja stanovnika, problem posebnog tretmana određenih lokalnih zajednica, itd.
Zastupnici su navedenog itekako svjesni, ali su također svjesni da na sve na što su upozoravani moraju da zažmire kako bi izmjene koje su jučer usvojene za zastupničkom dobile podršku i na Domu naroda.
