Američki snajper je tek posljednji u nizu od ratnih filmova koji Amerikancima kontinuirano drže pažnju za ratnoj tematici, zbog čega se ovaj fenomen može smatrati nekom vrstom ratne pornografije, piše Peter Van Buren za američki magazin Mother Jones.
Poput propagandnih i pornografskih filmova, holivudski filmovi o Americi u ratu su se tokom godina znatno promijenili. Evo osnovne formule, od filmova o Drugom svjetskom ratu sa Johnom Wayneom do današnjeg Američkog snajpera:
– Američki vojnici su dobri, neprijatelj je loš. U skoro svakom filmu ima scena gdje Amerikanci neprijatelja okarakterišu kao “divljake”, “barbare” ili “krvožedne fanatike”, i to obično nakon “hinjskog napada” ili bombaškog suicida. Cilj Amerike je da oslobodi, a cilje neprijatelja je da zavlada. Takav nas okvir priprema da prihvatimo stvari koje inače ne bi.
– Tako prolazi i rasizam. Neklada su to bili “Japs” (ne Japanci), danas su “hajjis” i “ragheads” (ne Muslimani ili Iračani).
Nije uopšte upitno da cilj opravdava svako sredstvo koje može da se upotrijebi, kao što je nuklearna anihilacija dva grada čiji je vojni značaj bio skoro nikakav do najmračnijih vidova torture. Tako je ratni film davno postao zona bez morala za sve njene američke protagoniste.
– Američki vojnici vjeruju u Boga i Zemlju, i u “nešto veće od njih samih”, u nešto “zbog čega vrijedi umrijeti” ali bez da se tome ikada pripisuju negativne kvalifikacije. Neprijatelj je, s druge strane, slijepo odan religiji, politici, diktatoru i ne treba ni reći da njihov Bog, bilo da se radi o caru, komunisti ili Allahu, vrlo zao.
Kao što je jedan filmski kritičar napisao 2007, uz samo mrvicu pretjerivanja, “čim u nekom holivudskom filmu neki Arap kaže Allah…nešto će da eksplodira.”
– Ratni filmovi nemaju dvojbe zašto su divljaci kontra Amerikanaca. S druge strane, cilj američkog ubijanja je skoro uvijek definiran kao “spasavanje američkih života”.
U filmu Hurt Locker, glavni junak recimo demontira bombu uz cestu da bi Irak učinio sloodnijim i prohodnijim za američke vojnike, a slilčna scena postoji i u najnovijem filmu sa Brad Pittom, Fury. A to da je mučenje opravdano, pokazuje film Zero Dark Thirty.
Glavni lik iz filma Američki snajper spasava američke vojnike ubijajući Iračane, a poslije ima ima PTSD zbog američkih života koje nije spasio.
– Američki su vojnici ljudska bića sa emocionalno nabijenim pričama, koje kod kuće čekaju fine cure i život koji obećava i koji tragično moće biti dokinut intrevencijom neprijatelja koji ih čeka u zasjedi.
O lošim momcima, međutim, nemamo takve informacije, oni su anonimni fanatici bez prošlosti ili budućnosti vrijedne pomena. Neprijatelj Američkog snajpera u filmu, recimo, uglavnom nosi crno i zahvaljući tome, znamo da je on ultra-zločinac i vjerovatno isti lik vreba iz Faludže, Bagdada i Sadr Cityja.
– Tokom vojnog treninga, postavlja se pitanje da li su regruti u stanju da sve to postignu? Pa naravno da jesu. Bilo da se radi o debelom i žgoljavom momku, svi oni na kraju ispadnu željni fajta (ovo je neka vrsta tropa u pornografskim filmovima, štreber kojeg ismijavaju lijepe žene postaje superstar u krevetu). Veza između seksualnosti, muževnosti i rata je utvrđena.
– Američki vojnici, izmučene duše kakvi već jesu, nemaju više odgovornost za ono što čine kada su jednom već bili u ratu. Možemo da mrzimo rat, ali ne i ratnika.
U filmu Prva krv, John Rambo, recimo, vijetnamski je veteran koji se kući vraća kao slomljen čovjek. Tu zatiče ratnog druga koji umire od raka uzrokovanim hemijskim oružjem i proganjaju ga isti oni Amerikanci za koje vjeruje da se borio. Zbog toga što su ga zeznuli u “The ‘Namu”, u filmu dobija propusnicu da dva sata ubija po jednom gradu u državi Washington zbog čega on treba da bude simpatičan.
– Amerikanci uvijek dobijaju rat, bez dvojbe, i pobjedi se ne gleda u zube. U filmu Black Hawk Down, smještenom u sred Somalije, i gubitak je pobjeda tako da se film završava scenom umornih ratnika koji su učinili pravu stvar. U Američkom snajperu, katastrofalna okupacija Iraka je prikazana kao prilika da od Kyleovog snajpera umre još više Iračana.
Ukratko, odvažni, hrabri, nesebični muškarci koje žene stoički čekaju kod kuće, dostojanstveni ranjeni ratnici koji se bore zbog toga jer moraju i spašavaju američke živote.
Nasuprot njih se nalazi divlje krdo goveda koje zaslužuje da umre. Sve ostalo je tek misija, naracija i specijalni efekti. Ratna pornografija, kao i njen rođak iz domena seksa, ista je stvar.
Fantazija koja mijenja stvarnost
No to je samo film, zar ne? Vaša omiljena pucačina ipak nije dokumentarac.
No svi znamo da jedan Amerikanac ne može da pobije 50 “bad guys” a da iz toga izađe neoštećen, baš kao što ne može da povali 50 žena a da ne dobije neku spolnu bolest. To je samo zabava. Pa šta?
Prema tome, šta vi ili neki tipični 18-godišnjak koji se dvoumi da li da se priključi vojsci, znate o ratu prije nego odete da pogledate ratni film? Ne treba potcjenjivati percepciju koju ovi filmovi mogu da stvore o tome “šta se zapravo desilo tamo”, pogotovo jer ono što Amerikancima prikazuju reflektira ono što oni žele da vjeruju.
