Evropa se priprema za potpuni meteorološki preokret.
Nad većim dijelom kontinenta razvija se tzv. toplinska kupola koja bi mogla donijeti rekordno visoke temperature za ovo doba godine, a promjena vremena očekuje se u posljednje dvije sedmice maja, piše meteorološki servis Severe Weather Europe, prenosi Index.hr.
Promjenu uzrokuje jačanje grebena visokog pritiska u višim slojevima atmosfere. On se formira nad sjeverozapadnom Afrikom, a zatim se širi preko zapadne i srednje Evrope.
Riječ je o klasičnom fenomenu toplinske kupole, pri čemu stabilno područje visokog pritiska djeluje kao “poklopac”, zadržavajući i sabijajući zrak koji se spušta.
Dijelovi jugozapadne i zapadne Evrope tako se pripremaju za prve službeno vruće dane ove godine.
U Španiji i Portugalu prognozira se porast temperatura na vrijednosti između 35 i 39 stepeni Celzijusa.
Topla zračna masa postepeno će se širiti prema sjeveru i istoku, pa će se poslijepodnevne temperature u većem dijelu zapadne Evrope, uključujući Ujedinjeno Kraljevstvo, Francusku i srednju Evropu, penjati na 25 do 29 stepeni. Očekuje se da će temperature biti i do 15 stepeni više od višegodišnjeg prosjeka za kraj maja.
Šta je toplinska kupola?
Toplinska kupola bila je ključni faktor tokom svih velikih toplotnih valova koji su ranije rušili rekorde u Evropi, Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi. Ovaj fenomen je karakterističan za ljetne vremenske prilike na oba kontinenta.
Toplinska kupola nastaje kada se razvije snažan greben visokog pritiska u višim slojevima atmosfere, odnosno veoma topla zračna masa. Takav sistem donosi izuzetno visoke, a ponekad i rekordne temperature u područjima koja se nalaze ispod njega.
Ovaj izraz se koristi kada se veliko područje visokog pritiska zadrži nad većim dijelom kontinenta. Ako je sistem stabilan i jak, može trajati od nekoliko dana do nekoliko sedmica. Djeluje poput poklopca na loncu, zadržavajući topli zrak koji se zatim spušta i dodatno zagrijava pri tlu, zbog čega temperature postaju znatno više od uobičajenih.
Posljedice po zdravlje i ekonomiju
Ekstremne vrućine unutar toplinske kupole mogu ozbiljno uticati na zdravlje ljudi, posebno na osjetljive grupe poput starijih osoba, djece i hroničnih bolesnika.
Riziku su izloženi i radnici na otvorenom, poput građevinskih radnika i poljoprivrednika. Pogođeni su i građani s nižim prihodima, čiji su domovi često izgrađeni od materijala koji zadržavaju toplinu, poput betona.
Dugotrajna izloženost visokim temperaturama može izazvati toplotnu iscrpljenost, dehidraciju i vrtoglavicu, a u težim slučajevima i toplotni udar. Visoka vlažnost zraka dodatno otežava podnošenje vrućine.
Toplinska kupola donosi temperature blizu rekorda
Vremenska situacija nad sjevernim Atlantikom i Evropom se značajno mijenja, piše SWE.
Anticiklona nad Atlantikom slabi, a sa sjeverozapada Afrike prema jugozapadnoj i zapadnoj Evropi tokom narednog vikenda (24. i 25. maja) jača prodor vrlo toplog zraka. Prostrani greben visokog pritiska postepeno će se širiti prema sjeveru i istoku i dominirati vremenskim prilikama na većem dijelu kontinenta do kraja maja.
Srednjoročne prognoze, prema modelima ECMWF i GFS, pokazuju da bi geopotencijal na visini od 500 hPa mogao dostići vrijednosti blizu rekorda za maj, što ukazuje na dolazak vrlo tople suptropske zračne mase. Zbog toga bi se temperature od 25. maja do početka naredne sedmice mogle kretati oko 30 stepeni.
Spuštanje zraka unutar toplinske kupole povećava pritisak pri tlu, pa će se tokom vikenda nad zapadnom i srednjom Evropom razviti anticiklona.
Topla zračna masa će se postepeno širiti prema sjeveru. Jugozapadnu Evropu zahvatiće već 22. i 23. maja, a do vikenda stiže i u zapadnu Evropu.
Početkom naredne sedmice najtopliji zrak će se nalaziti nad Španijom, Portugalom, Francuskom, zemljama Beneluksa i Ujedinjenim Kraljevstvom. Toplota će se potom širiti dalje prema sjeveru i istoku.
Velika temperaturna odstupanja očekuju se u Španiji i Portugalu već 22. maja, a zatim i u Francuskoj.
Temperature će biti od 12 do 16 stepeni iznad prosjeka za kraj maja, a lokalno i više. U nekim regijama maksimalne dnevne temperature dosezat će 28 do 32 stepena.
Prvi toplotni val sezone: do 39 stepeni
Jačanjem visinskog grebena i dotokom toplog zraka, temperature će prvo značajno porasti u jugozapadnoj Evropi. U južnom i srednjem Portugalu te južnoj i jugozapadnoj Španiji već 22. i 23. maja temperature će dostići oko 35 stepeni.
Toplotni val će se pojačati tokom vikenda (24. i 25. maja), kada će na jugozapadu Iberijskog poluostrva temperature dostići i do 39 stepeni. U Francuskoj se toplotni val očekuje od 23. maja, s temperaturama do 29 stepeni, a na jugozapadu i do 34.
Do vikenda će se vrućina proširiti i na Njemačku i zemlje Beneluksa, gdje bi lokalno prvi put ove sezone temperature mogle preći 30 stepeni.
Neuobičajeno topli dani očekuju se i na Britanskim ostrvima tokom vikenda i početkom naredne sedmice (24. do 28. maja), zbog snažne toplinske kupole nad zapadnom Evropom. Temperature bi u nedjelju i ponedjeljak mogle dostići oko 30 stepeni, dok će u Irskoj i Škotskoj biti do 24.
Vrućine i na Balkanu
Od kraja vikenda i tokom naredne sedmice temperature će postepeno rasti i na području Sredozemlja, u Italiji, srednjoj Evropi i na Balkanu, dostižući 28 do 32 stepena.
Konačne maksimalne temperature zavisit će od toga koliko će se anticiklona proširiti prema istoku nakon vrhunca nad zapadnom Evropom.
Bez obzira na to, naredna sedmica će ostati neuobičajeno topla za kraj maja.
