Iako izvoz gljiva iz BiH daleko premašuje uvoz, izvozom dominiraju šumske gljive kao što su vrganji, lisičarke i tartufi, dok je izvoz uzgojenih gljiva, šampinjona i bukovača, prilično slab, potvrdili su uzgajivači ove šumske kraljice.
Mujdin Tokić, predsjednik Grupacije proizvođača micelija, komposta i uzgoja gljiva Tuzlanskog kantona, rekao je da su proizvođači gljiva u BiH uspjeli da potisnu uvoz, ali da se uzgojene gljive slabo izvoze na strano tržište.
“Zanemarivo mala količina se uvozi, ali se isto tako zanemarivo mala količina uzgojenih gljiva i izvozi. Prema statističkim podacima, izvozimo dosta gljiva, ali to su šumske gljive kao što su vrganj i lisičarka”, objasnio je Tokić.
Dodao je da uzgajivači u BiH najčešće uzgajaju šampinjone i bukovače te u maloj količini šitake gljive.
“Uzgoj šampinjona predstavlja oko 70 odsto proizvodnje, bukovača oko 15 odsto i u malim količina šitake”, rekao je Tokić.
Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO), u BiH je tokom 2018. godine uvezeno 51.950 kilograma svježih neobrađenih gljiva u iznosu od 320.297 KM, a u istom periodu izvezeno je 419.078 kilograma svježe šumske kraljice u iznosu od 6.747.999 KM.
“Tako je prošle godine iz Hrvatske, Mađarske i Srbije u BiH uvezeno više od 27.000 kilograma gljiva iz reda Agaricus. Lisičarki je uvezeno 5.391 kilogram u iznosu od 58.800 KM, a uvezena su i dva kilograma tartufa u iznosu od 2.560 KM”, rekli su u UIO.
Navode da je u BiH 2018. godine uvezeno i više od 19.000 kilograma gljiva u vrijednosti od 182.954 KM, i to iz Turske, Italije i Kine.
“BiH je prošle godine u pojedine zemlje EU, među kojima su Austrija, Njemačka, Slovenija, Holandija, Belgija, Francuska, Italija, Švajcarska i Hrvatska, izvezla 221.171 kilogram lisičarki u vrijednosti od 3.209.968 KM”, kazali su u UIO BiH.
U istom periodu je više od 75.000 kilograma vrganja vrijednih 1.203.100 KM pronašlo svoj put do trpezarijskih stolova u Italiji, Sloveniji, Francuskoj, Belgiji, Holandiji, Austriji, Švajcarskoj, Njemačkoj i Hrvatskoj.
“Više od 800 kilograma tartufa u iznosu od 625.338 KM BiH je izvezla u Italiju, Hrvatsku i Sloveniju”, rekli su u UIO BiH.
U Spoljnotrgovinskoj komori BiH kažu da je BiH tokom prošle godine izvezla svih gljiva, što svježih, što obrađenih, u vrijednosti od 20,5 miliona KM, dok je vrijednost uvezenih bila 7,7 miliona KM.
“U prvih šest mjeseci 2019. godine u BiH je uvezeno gljiva u iznosu od 2.454.790 KM, dok je u istom periodu lani uvezeno gljiva u vrijednosti od 1.718.016 KM”, rekli su u Spoljnotrgovinskog komori BiH.
Ističu da je vrijednost izvezenih gljiva u prvih šest mjeseci ove godine 6.497.000 KM.
“To je za 187.319 KM više nego u istom periodu prošle godine”, kazali su u ovoj komori.
Emilij Mikulić, uzgajivač šitake gljiva, kaže da je njihov uzgoj prilično komplikovan, posebno što nadležno ministarstvo ne daje podsticaje.
“Kada se krene u uzgoj i obradu ovih gljiva mora se čekati pola godine. Uzgoj šitake gljiva je skup i zbog toga je i ona skupa u prodaji. Kilogram košta oko 20 KM”, rekao je Mikulić.
U Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS kažu da se ukupna proizvodnja gljiva u RS na godišnjem nivou kreće oko 400 tona, sa prosječnom cijenom oko četiri KM po kilogramu.
“U RS ima oko 10 proizvođača gljiva. Uglavnom se radi o proizvodnji šampinjona i u manjim količinama bukovača”, rekli su u Ministarstvu.
Dodaju da nije propisana direktna podrška za proizvodnju gljiva.
“Proizvođači koji se bave proizvodnjom gljiva ostvaruju pravo na podsticaje za investicije u modernizaciju postojećih i izgradnju novih prerađivačkih kapaciteta”, kazali su u ovom ministarstvu.
U Ministarstvu poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva FBiH kažu da iako ne vode zasebnu evidenciju o proizvodnji gljiva, prema podacima Udruženja proizvođača gljiva FBiH u ovom entitetu se mjesečno proizvede oko 200 tona gljiva, a ima 38 registrovanih uzgajivača.
Podrška za uzgoj gljiva, kako ističu, nije propisana. Dodaju da, međutim, pojedini kantoni kao što su TK, USK, SK i BPK, u kojima je zastupljenija ova proizvodnja, u okviru svojih programa podsticaja izdvajaju sredstva za proizvodnju gljiva.
