Danas se navršava 25 godina od održavanja vanrednog 14. Kongresa Saveza Komunista Jugoslavije (SKJ), posljednjeg kongresa tadašnjeg vladajućeg SKJ, tokom kojeg se raspao SKJ, i nakon političkih previranja u toj organizaciji formalno počeo raspad bivše Socijalističke Federativne Rrepublike Jugoslavije.
Tokom dva dana kongresa u beogradskom Sava centru, od 20. do 22. januara, došlo je do oštrih rasprava, prvo između predstavnika delegata iz Slovenije i Srbije, a zatim i delegata iz Hrvatske, BiH i Makedonije sa delegatima iz Srbije, predvođenih Slobodanom Miloševićem.
Polemika je vođena zbog neslaganja delegata iz pomenutih republika o budućem načinu organizacije SKJ. Dok je Milošević predlagao unitarnu SKJ i Jugoslaviju, Slovenci su predlagali konfederaliziranje države i isključivanje mogućnosti preglasavanja od strane većine delegata. Nakon dva dana rasprave, kongres su napustili delegati iz Slovenije, zatim Hrvatske, BiH i Makedonije. U sali su praktično ostali delegati iz Srbije i Crne Gore koji su podržavali politiku Slobodana Miloševića.
Predsjednik Komunističke partije (KP) u Srbiji danas, unuk Josipa Broza Tita, Joška Broz je, govoreći o tom događaju za Anadolu Agency, istakao da je cilj raspada SKJ bio raspad SFRJ i sve ono što se kasnije događalo. Prema njegovim riječima, postojalo je nerazumijevanje između republika i tada su svi htjeli da budu “drugi Tito”, ali da to nisu mogli.
“Tadašnja vlast je krenula na razbijanje komunista, pa je napravljeno 7-8 komunističkih partija koje su svaka za sebe radile. Nisu mogli da se ujedine, neki su bili uz vlast, neki protiv vlasti. Cilj razbijanja KPJ je bio da se uništi sve ono što je ostalo iz onog vremena”, rekao je Broz u razgovoru za AA.
On smatra da je raspad pripreman i izrežiran izvan Jugoslavije prije 1980. godine (godina Titove smrti).
“Čekalo se da Tito ode sa političke scene i da se krene u razbijanje Jugoslavije. Da se napravi više manjih republika i gdje bi svako od ovih država koje su napravljene imao svoju interesnu sferu. Tako je učinjeno”, konstatovao je on, dodajući da oni koji su učestvovali u raspadu SFRJ ponaosob su bili zaduženi za svaku od republika.
Milošević preuzeo imovinu SKJ da bi formirao SPS
Upitan ko je prvenstveno imao najznačajniju ulogu u razbijanju SKJ, Broz ističe da su, odmah nakon razbijanja SKJ, nastali Socijalistička partija Srbije (SPS) Slobodana Miloševića i Jugoslovenska levica (JUL) predvođena Miloševićevom suprugom Mirom Marković.
“SPS je imala cilj i preuzela je imovinu SKJ, komunistima su ostavili smo ideale, a imovinu su preuzeli bez ikakvog pravnog osnova. Bili su na vlasti i mogli su da donesu odluku da su oni nasljednici SK iako to ni u jednom zakonu ne bi moglo da bude”, navodi Broz.
Prema njegovom mišljenju, tadašnja JNA je mogla da spriječi raspad partije i zemlje, ali to nije urađeno zbog toga što je raspad pripreman ranije u vodećim strukturama kako bi JNA ostala pasivna.
“Vođe u JNA nisu imale sluha da to na vrijeme raščiste i da naprimjer naprave državni udar i postave predsjednika države, a ne da bude predsjedništvo kako je onda bilo. Da se sve spriječi na vrijeme. Mnogo faktora izvana je utjecalo na ljude koji su bili u vrhu armije i uopšte u državnim strukturama“, smatra Broz.
Borba za bolji život
Ukazujući na činjenicu da je nakon raspada SKJ, u Srbiji bivalo 12 komunističkih partija i da su se pravi komunisti odvojili od „komunjara“, Broz kaže da su ciljevi te stranke ostali isti i objedinjavanje svih ljevičarskih snaga, ne samo unutar Srbije nego i bivše Jugoslavije i Evrope.
“Održali smo Prvi kongres. Počinjemo borbu za jedan bolji život naroda i ekonomski program koji bi odgovorao. Moramo da sve prilagodimo današnjim uslovima gdje je mnogo promijenjeno. Počevši od privatizacije. Znajući kakve je greške SK imao, da ne ponovimao, a sve što je bilo dobro da primenjujemo i danas”, zaključio je Titov unuk, poručivši da se stranka na čijem je čelu bori protiv mijenjanja historije i za poštivanje tekovina revolucije.
