Iz ambasade Sjedinjenih Američkih Država (SAD) u Bosni i Hercegovini (BiH) su saopštili za Radio Slobodna Evropa (RSE) kako se zatvaranje ureda Visokog predstavnika u BiH (OHR) ‘ne temelji na vremenskim rokovima, nego na ispunjenju definisanih kriterija’,
…komentarišući nacrt ruske i kineske rezolucije o ukidanju visokog predstavnika u Bosni I Hercegovini, u koji je Associated Press imao uvid.
Rusija i Kina predstavile su nacrt rezolucije u Vijeću sigurnosti Ujedinjenih nacija kojom bi se međunarodnom visokom predstavniku u Bosni i Hercegovini odmah oduzele ovlasti nadgledanja provođenja mirovnog sporazuma iz 1995. godine kojim je okončan rat, a ova pozicija u potpunosti ukinula u roku od dvije godine.
Iz ambasade SAD-a u BiH ističu da su Sjedinjene Države uvijek podržavale i nastaviće podržavati ‘ključnu ulogu visokog predstavnika u praćenju i podršci provedbi civilnih aspekata Dejtonskog mirovnog sporazuma’.
“Radujemo se nastavku partnerstva sa Uredom visokog predstavnika (OHR) u podršci provedbi Dejtonskog mirovnog sporazuma i okončanju međunarodne supervizije ispunjenjem kriterija 5+2. Zatvaranje OHR ne temelji se na vremenskim rokovima, nego na ispunjenju definisanih kriterija koji su komplementarni podršci funkcionalnosti i stabilnosti također neophodnim za EU perspektivu Bosne i Hercegovine”, ističe se u odgovoru za RSE.
Iz ambasade podsjećaju kako je Dejtonski mirovni sporazum potvrdio suverenitet i teritorijalni integritet Bosne i Hercegovine kao jedinstvene, nezavisne države koja se sastoji od dva entiteta, tri konstitutivna naroda i ostalih, koja garantuje ljudska prava i štiti sve svoje građane u skladu sa vladavinom zakona.
Povodom nacrta rezolucije, iz Ambasade Velike Britanije u BiH su za RSE naveli kako je njihov stav jasan, a temelji se na tome da ‘ured visokog predstavnika i dalje ima ključnu ulogu u održavanju dijelova Opšteg okvirnog mirovnog sporazuma koji se odnose na civilna pitanja’.
“Ovlaštenje za imenovanje visokog predstavnika ima Upravni odbor Vijeća za implementaciju mira, koji je imenovao Christiana Schmidta 27. maja. Uslovi 5+2 za zatvaranje Ureda visokog predstavnika su jasni i nažalost još nisu ispunjeni. Vlasti u Bosni i Hercegovini su ključne za postizanje neophodnog napretka, te ih ohrabrujemo da se usmjere na reforme potrebne njihovim građanima“, ističe se u odgovoru za RSE.
U kratkom nacrtu rezolucije Rusije i Kine, u koji je Associated Press imao uvid, navodi se da ovlasti date visokom predstavniku “više nisu potrebne s obzirom na napredak koji su postigle bosanske strane.”
Nacrt podržava imenovanje visokog predstavnika Christiana Schmidta iz Njemačke „do 31. jula 2022. godine, kada se predviđa zatvaranje Ureda visokog predstavnika“ (OHR).
Ambasadori Upravnog odbora Vijeća za provedbu mira (PIC) formalno su imenovali Schmidta za sljedećeg visokog predstavnika 27. maja. On bi trebao preuzeti funkciju 1. augusta nakon ostavke Valentina Inzka koji je na toj funkciji 12 godina.
Ovlasti visokog predstavnika su na meti kritika predstavnika Srba u BiH, koji su usko povezani s Rusijom, jer ne postoji mogućnost žalbe na njegove odluke, koje na snagu stupaju čim ih on donese.
Na posljednjem sastanku Vijeća sigurnosti o BiH u maju, američka ambasadorica Linda Thomas-Greenfield naglasila je “ključnu ulogu” visokog predstavnika u praćenju i podršci civilnih aspekata Dejtonskog sporazuma.
“Bosna i Hercegovina mora ispuniti posebne kriterije koje je utvrdilo Vijeće za provedbu mira … kako bi se ukinuo međunarodni nadzor”, rekla je.
Šta je potrebno za ukidanje OHR-a?
Za ukidanje OHR-a u BiH su 2008. godine postavljena su 5+2 uslova i cilja, među kojima su raspodjela imovine između države i drugih nivoa vlasti, rješenje za vojnu imovinu, provođenje Konačne odluke za Brčko distrikt, fiskalna održivost BiH, te vladavina prava.
Funkcija visokog predstavnika sa statusom diplomatske misije u BiH je uspostavljena u skladu s Opštim okvirnim sporazumom za mir u Bosni i Hercegovini, koji se naziva Dejtonski mirovni sporazum, dogovorenim 21. novembra 1995. u vojnoj bazi u američkom Dejtonu i potpisanim 14. decembra 1995. u Parizu, tačnije Aneksom 10 sa zadatkom da nadgleda provedbu mirovnog sporazuma.
Visoki predstavnik za BiH je međunarodni predstavnik Ujedinjenih nacija koji nadgleda i koordinira sprovođenje civilnih aspekata Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Zadatak visokog predstavnika je, između ostalog, da nadgleda sprovođenje mirovnog rješenja, održava kontakte sa strankama radi promovisanja njihovog potpunog pridržavanja civilnih aspekata mirovnog sporazuma, periodično izvještava Ujedinjene nacije, Evropsku uniju, Sjedinjene Države, Rusku Federaciju te druge zainteresovane vlade, o napretku sprovođenja mirovnog sporazuma.
