Preminuo je Husnija Hašimović, čovjek kojeg su generacije gledalaca zapamtile kao Merdžana, jednog od najupečatljivijih likova kultnog filma „Dom za vešanje“ Emira Kusturice. Hašimović je preminuo 22. septembra u Francuskoj, gdje je živio posljednjih decenija.
O njegovom životu izvan filma ostalo je jako malo zabilježenih podataka. Nema velike filmografije, desetina uloga, televizijskih intervjua ni opširnih biografskih zapisa. Filmske baze njegovo ime vezuju gotovo isključivo za jedno ostvarenje. Ali ponekad je dovoljna samo jedna uloga da glumac ostane zapamćen.
Za Husniju Hašimovića to je bila uloga Merdžana.
U Kusturičinom Domu za vešanje iz 1988. godine, Hašimović igra Perhanovog ujaka. Proslavio se uz glumačku postavu predvođenu Davorom Dujmovićem, Borom Todorovićem i Ljubicom Adžović.
Bio je to lik kojeg je teško zaboraviti. Sirov i komičan, grub i ranjiv, nepredvidiv i istovremeno potpuno životan. Merdžan nije bio nosilac priče, ali je pripadao onoj rijetkoj vrsti filmskih likova bez kojih sinopsis jednog filma ne bi bio isti.
A upravo je u tome bila posebnost Husnije Hašimovića.
Nije djelovao kao čovjek koji pred kamerom pokušava da bude neko drugi. Merdžan je djelovao kao da je izašao iz života i slučajno se našao pred filmskom kamerom. Zbog toga je njegova interpretacija ostala autentična i više od tri i po decenije nakon nastanka filma.
Dom za vešanje postao je jedno od međunarodno najpoznatijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, a Hašimovićevo ime ostalo upisano u istoriju sedme umjetnosti.
Posebno je zanimljivo što je trag o Hašimoviću sačuvan i u RomArchiveu, međunarodnom digitalnom arhivu romske kulture, gdje postoji posebna arhivska jedinica posvećena njemu, uključujući fotografiju iz Berlina iz 1996. godine.
Ipak, između slavnog Merdžana i samog Husnije Hašimovića ostalo je mnogo praznog prostora.
O čovjeku koji je publici podario tako prepoznatljiv lik, danas znamo manje nego o njegovom filmskom junaku. Dostupne međunarodne filmske baze gotovo da nemaju njegovu biografiju. IMDb njegov profesionalni trag svodi na Time of the Gypsies iz 1988. i televizijski Dom za vešanje iz 1990. godine.
Ono što je poznato jeste činjenica da je Husnija rođen u Bijeljini 19. septembra 1961.godine. Navodno je završio samo prvi razred osnovne škole, a nakon uspjeha filma i serije “Dom za vješanje” seli u Francusku, odakle je tek povremeno dolazio da posjeti rodni grad i kuću u naselju Dašnica. No, familija i nekadašnje komšije nisu zaboravili “propalog kockara i simpatičnog karatistu” iz Kusturičinog ostvarenja, o kome imaju samo riječi hvale.
Možda baš zato vijest o njegovom odlasku podsjeća na jednu pomalo zaboravljenu istinu filma: velike uloge ne moraju uvijek imati velike biografije iza sebe.
Neki glumci provedu cijeli život pred kamerama tražeći ulogu po kojoj će ih ljudi pamtiti.
Husnija Hašimović ju je pronašao u Merdžanu. Ili je uloga pronašla njega?
I zato će, kada se ponovo zavrti Dom za vešanje, kada se na ekranu pojave Perhan, Hatidža, Ahmed, Azra i ostali protagonisti tog neobičnog, surovog i poetskog svijeta, među njima ponovo biti i Merdžan.
Filmska traka ima tu privilegiju koju život nema.
Može da vrati čovjeka.
Husnija Hašimović je otišao, ali Merdžan ostaje. Na celuloidnoj traci i u sjećanju generacija koje su odrastale uz ex-yu kinematografiju…
